Stok Devir Hızı
Stok devir hızı üretim yapan, stoklu çalışan ve ya sürekli olarak stok değiştiren (al-sat) mantığı ile çalışan tüm işletmeler için kritik öneme sahip bir konudur. Ben işin hesap kitap kısmını anlatacağım fakat sektör de bunun karşılığı ve önemi nedir ona da değineceğim.
En basit haliyle stok devir hızı
Dönem içerisinde stoktan çıkan ürünlerin total maliyeti: 8.000.000
Dönem başı envanteri: 1.800.000
Dönem sonu envanteri: 2.200.000
Stok devir hızı = 8.000.000/ ((1.800.000+2.200.000) / 2)
= 8.000.000/ 2.000.000
= 4
Belirlediğimiz döneme yada belirli bir zaman dilimine göre stok devir hızımız 4 olarak çıkmıştır. Genel stoklar yıl devirleri ile birlikte sayıma tabi tutulur ve yeni yıl stok miktarları, envanter farkları, kayıp kaçak miktarları ile birlikte tespit edilir. Yeni yıla doğru stok miktarları ile girilir. Yapılan işe göre ise ay sonu stok sayımı ve kontrolü yapılabilir. Fakat bu stok kontrolüdür.
Aslında stok devir hızı hesaplama her sektör ve firmaya göre değişmektedir. Sonuçta vardiya başı bile stok sayımı ve kontrolü günlük, haftalık, aylık yada özel üretime tabi ürün miktarı kadar da yapılabilir. Siz bir iş planı doğrultusunda sürekliliği olmayan bir üretimi planlayıp o üretimde kullanılacak kadar stok miktarlarını üretim ekibine zimmetler ve üretimin bitimine müteakip stok kontrolü yapabilirsiniz. Bu işin stok takip kısmıdır.
Stok Devir hızı hesaplamamızdaki amaç stok yönetimi daha da doğrusu maliyet yönetimi ile alakalıdır. İyi bir stok yönetimi ile sadece elinizde bulunan stoklu ürünlerin maliyetleri üzerinden de işletme ye kar elde ettirebilirsiniz. Tabi zarar da ettirmek mümkündür.
Stokta Kalma Süresi
Ortalama Stokta Kalma Süresi Nedir?
Bir yıl 360 gün olarak ele alınır. Ama siz yıllık değil de dönemlik bir hesaplama yapabilirsiniz. Fakat tabi Stok Devir Hızını da bu süreye göre hesaplamanız gerekir.
Ortalama stokta kalma süresi = 360 / Stok Devir Hızı
Yukarıda ki hesaplama da bizim Stok Devir Hızımız 4 çıkmıştı.
360/4 = 90
Ortalama stokta kalma süresi = 90 gün
yani bizim x ürünümüz için hesapladığımız stok süresi 90 gün.
Tabi bu bize her zaman nokta atış yaptırmaz ama yapacağımız planlama için kesinlikle doğru fikir verecektir.
Bu hesap üzerinden gidersek kullanımımız yada stok çıkışımız üzerinden hangi üründen ne kadar sürede bir tedarik sürecine gitmemiz gerektiği mantığını kurabiliriz.
Reel kullanımında ise ürünün günlük, haftalık, aylık ve yıllık hareket miktarı, bunun yine gün, hafta, ay ve yıla bölümünden elde edeceğimiz miktar ile söz konusu ürünün erime/tüketim hızını hesaplayabiliriz. Bazı ürünlerin tedarik süreleri uzun olabilir. Buda sizin ortalama tüketimin sonunda kaç gün önceden bu ürünü tedarik sürecini başlatmanız için bir plan kurmanızı şart kılar.
Kuracağınız mantıklı bir sistem ile hem gereksiz stok ile deponuzdaki kapasite hacmini küçültmemiş olursunuz hem de kısa vadede paraya dönüştüremediğiniz ürünlere gereksiz para bağlamanızın önüne geçmiş olursunuz. Bu sayede hem maliyet dengenizi hem de tedarik dengenizi bozmadan işleyişinize devam edersiniz.